---
baslik: "Koronektomi: alt yirmi yaş dişi cerrahisinde ne zaman, neden ve hangi sınırlarla düşünülür?"
ozet: "Koronektomi, kökleri alt çene siniri (nervus alveolaris inferior) ile doğrudan temas halinde olan ve tam çekiminde sinir yaralanması riski yüksek görülen alt gömülü yirmi yaş dişlerinde, yalnızca kuron kısmının çıkarılıp canlı ve enfeksiyonsuz köklerin kemik içinde bırakılması işlemidir. Rutin bir çekim yöntemi değildir; dişin canlı olması, kök çevresinde enfeksiyon bulunmaması ve hastanın uzun süreli radyolojik takibe uyum sağlaması ön koşuldur."
yazar: can
yayinTarihi: 2026-11-08
guncellemeTarihi: 2026-11-08
sira: 7
kaynaklar:
  - kunye: "Kang FW, Yuan XR, Li GC, Yang YFZ, Zhang XM, Hou GY. Coronectomy in Lower Third Molar Surgery: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Oral Maxillofac Surg. 2025;83(5):601-615."
    doi: "10.1016/j.joms.2025.01.014"
  - kunye: "Peixoto AO, Bachesk AB, Leal MOCD, Jodas CRP, Machado RA, Teixeira RG. Benefits of Coronectomy in Lower Third Molar Surgery: A Systematic Review and Meta-analysis. J Oral Maxillofac Surg. 2024;82(1):73-92."
    doi: "10.1016/j.joms.2023.09.024"
  - kunye: "Bailey E, Kashbour W, Shah N, Worthington HV, Renton TF, Coulthard P. Surgical techniques for the removal of mandibular wisdom teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2020;7(7):CD004345."
    doi: "10.1002/14651858.CD004345.pub3"
---

## Koronektomi nedir ve hangi sorunu çözmek için tanımlanmıştır?

Alt çene gömülü yirmi yaş dişi cerrahisinde en önemli anatomik komşuluk, çene kemiği içindeki mandibular kanalda seyreden **alt alveoler sinirdir (*nervus alveolaris inferior*)**. Bu sinir, alt dudak, çene ucu ve ilgili taraftaki dişlerin duyusunu taşır. Kök uçları sinir kanalını saran, kanalı sıkıştıran veya kanalın içinden geçtiği doğrulanan dişlerde tam çekim yapılması, geçici ya da kalıcı duyu kaybı riskini artırır.

Koronektomi (kısmi odontektomi), bu anatomik riski azaltmak amacıyla geliştirilmiş cerrahi bir tekniktir: dişin kuron kısmı mine-sement sınırının altından kesilerek çıkarılır, sinirle komşu olan kök parçaları ise yerinden oynatılmadan kemik içinde bırakılır.

## Hangi vakalarda düşünülür, hangi vakalarda uygulanmaz?

Koronektomi her gömülü yirmi yaş dişine uygulanabilecek bir yöntem değildir. Karar aşamasında önce klinikte dijital panoramik radyografi (MyRay Hyperion X5) üzerinde kök-kanal ilişkisi değerlendirilir; kanalda sapma, kök ucunda kararma veya kortikal sınır kaybı gibi işaretler varsa dışarıdan üç boyutlu görüntüleme (KIBT) istenerek gerçek anatomik temas doğrulanır.

**Düşünülebileceği durumlar:**
- Üç boyutlu görüntülemede köklerin mandibular kanalı sardığı veya kanal korteksini ortadan kaldıracak biçimde temas ettiği doğrulanan vakalar
- Dişin çekilmesini gerektiren bir klinik tablo (örneğin tekrarlayan perikoronit) bulunmasına karşın tam kök çıkarımının yüksek sinir hasarı riski taşıdığı durumlar

**Kesin olarak uygulanamayacağı durumlar (kontrendikasyonlar):**
- Dişte derin çürük, pulpa nekrozu (canlılığını yitirmiş diş) veya kök ucu enfeksiyonu bulunması — enfekte kök kemik içinde bırakılamaz
- İşlem sırasında köklerin hareket etmesi (mobilite kazanması) — yerinden oynayan kök yabancı cisim reaksiyonuna yol açabileceği için aynı seansta çıkarılmalıdır
- Dişin yatay (horizontal) konumda olup kesim hattının doğrudan sinir kanalına komşu olması
- Radyoterapi veya kemik metabolizmasını etkileyen ilaç (bifosfonat, denosumab) öyküsü bulunan hastalar

## Kök göçü (migrasyon) ve ikincil girişim olasılığı

2024 ve 2025 yıllarında yayımlanan iki kapsamlı meta-analiz, koronektominin uygun seçilmiş vakalarda alt çene siniri yaralanması riskini tam çekime kıyasla anlamlı ölçüde düşürdüğünü doğrulamaktadır. Buna karşılık aynı çalışmalar, geride bırakılan kök parçalarının zaman içinde koronal yönde (ağız içine doğru) birkaç milimetre göç edebildiğini (**kök migrasyonu**) ve vakaların bir bölümünde ilerleyen yıllarda kökün mukozadan açığa çıkması nedeniyle ikinci bir küçük cerrahi girişim gerekebildiğini ortaya koymaktadır.

Bu göç çoğu zaman sinir kanalından uzaklaşma yönünde gerçekleştiği için, ikinci bir girişim gerektiğinde kök artık sinirden uzaklaşmış olur. Ancak bu süreç hastanın düzenli klinik ve radyografik takibe gelmesini zorunlu kılar.

## Klinik yaklaşımımız

Kendi klinik pratiğimizde koronektomiyi rutin bir ilk tercih olarak değil, yalnızca üç boyutlu görüntüleme ile sinir sarmalanmasının kesinleştiği ve hastanın uzun dönem takip sorumluluğunu üstlendiği seçilmiş vakalarda değerlendiriyoruz. İlk muayenede hem tam cerrahi çıkarımın hem de koronektominin literatürdeki yarar ve sınırları hastayla açıkça paylaşılır; karar anatomik bulgulara göre verilir.