Bilimsel alan
DoctorCAN Clinics bilimsel alanında; ağız, diş ve çene cerrahisi, dental implantoloji, endodonti, çocuk diş hekimliği, periodontoloji ve dijital tanı sistemlerine ilişkin hekim imzalı klinik rehberler yayımlanır. Uzm. Dr. Dt. Mehmet Can Tatar ve Dr. Dt. Müge Kıyık Tatar tarafından kaleme alınan her yazı, uluslararası hakemli literatür (DOI ve PubMed) kaynaklarıyla desteklenir ve güncel klinik endikasyon ölçütlerine göre düzenli olarak güncellenir.
- Koronektomi ve Sinir Koruması3 DOI / PubMed kaynak
Koronektomi: alt yirmi yaş dişi cerrahisinde ne zaman, neden ve hangi sınırlarla düşünülür?
Koronektomi, kökleri alt çene siniri (nervus alveolaris inferior) ile doğrudan temas halinde olan ve tam çekiminde sinir yaralanması riski yüksek görülen alt gömülü yirmi yaş dişlerinde, yalnızca kuron kısmının çıkarılıp canlı ve enfeksiyonsuz köklerin kemik içinde bırakılması işlemidir. Rutin bir çekim yöntemi değildir; dişin canlı olması, kök çevresinde enfeksiyon bulunmaması ve hastanın uzun süreli radyolojik takibe uyum sağlaması ön koşuldur.
- Endodonti ve Apikal Tanı3 DOI / PubMed kaynak
Kanal tedavili dişte aylar veya yıllar sonra başlayan ağrı: nedenleri ve klinik karar süreci
Daha önce kanal tedavisi tamamlanmış ve uzun süre sessiz kalmış bir dişte aylar ya da yıllar sonra yeniden ağrı, çiğnemede hassasiyet veya diş etinde şişlik gelişmesi; kanal sisteminde süren ya da sonradan eklenen bir enfeksiyonu, üst restorasyondaki sızıntıyı veya kök kırığını düşündürür. Değerlendirmede ağrının karakteri, perküsyon bulgusu ve radyografik görüntü birlikte ele alınarak kanal tedavisi yenileme, kök ucu cerrahisi ya da çekim arasında karar verilir.
- Er,Cr:YSGG ve Diyot Lazer4 DOI / PubMed kaynak
Diş hekimliği ve çene cerrahisinde lazer sistemleri: Er,Cr:YSGG (2780 nm) ve diyot lazer (940 nm) hangi endikasyonda ne sağlar?
Diş hekimliğinde kullanılan her lazer aynı dokuyu hedeflemez; etkinliği belirleyen temel fiziksel değişken lazerin dalga boyudur. 2780 nm dalga boyundaki Er,Cr:YSGG lazer su molekülleri ve hidroksiapatit tarafından tutulduğu için hem sert dokuda (kemik, mine, dentin) hem de yumuşak dokuda çalışabilir. 940 nm diyot lazer ise hemoglobin ve melanin tarafından emilir; diş eti şekillendirme, kanama kontrolü ve kök kanalı dezenfeksiyonunda kullanılır. Lazer her işlemde döner aletlerin yerini almaz; doğru endikasyonda doku koruyucu bir tamamlayıcıdır.
- Radyoloji ve Cerrahi Planlama4 DOI / PubMed kaynak
Cerrahi planlamada radyolojik görüntüleme: Panoramik radyografi ne zaman yeterli, üç boyutlu görüntüleme (KIBT) ne zaman istenir?
Diş hekimliği ve çene cerrahisinde radyolojik görüntüleme rutin bir tarama olarak değil, klinik muayenede saptanan somut bir soruyu yanıtlamak için kullanılır. İlk değerlendirmede klinik bünyesinde çekilen düşük doz dijital panoramik radyografi ve periapikal görüntüler çoğu tanı için temel haritayı sunar. Ancak alt çene sinir kanalına komşu gömülü dişler, sınırları belirsiz kistik lezyonlar veya kritik anatomik komşuluk taşıyan implant sahalarında iki boyutlu görüntü yetersiz kalırsa, dışarıdan üç boyutlu görüntüleme istenerek cerrahi plan netleştirilir.
- 3B Ağız İçi Tarama ve Dijital Planlama4 DOI / PubMed kaynak
Üç boyutlu ağız içi optik tarama ve dijital iş akışı: Geleneksel ölçüye kıyasla doğruluk, kenar uyumu ve hasta konforu
Geleneksel ölçü maddeleriyle yapılan işlemlerde kaşık seçimi, ölçü maddesinin sertleşme süresi, ağızdan çıkarılırken oluşan elastik deformasyon ve alçı model dökümü gibi her basamak toplam hata payına katkıda bulunabilir. Üç boyutlu kablosuz ağız içi optik tarayıcılar (3Shape TRIOS Wi-Fi), diş ve diş eti yüzeyini saniyeler içinde mikron düzeyinde dijital poligon ağına dönüştürerek bu ara basamakları ortadan kaldırır. Literatür, tek kron, kısa köprü, laminate veneer, implant üstü restorasyon ve şeffaf plak planlamasında dijital ölçünün geleneksel ölçüyle karşılaştırılabilir veya daha yüksek kenar uyumu sunduğunu göstermektedir.
- Kanal Yenileme ve Apikal Cerrahi4 DOI / PubMed kaynak
Kanal tedavisi yenileme (retreatment), kırık alet yönetimi ve apikal rezeksiyon karar sınırı
Daha önce kanal tedavisi görmüş bir dişte ağrı başladığında ya da radyografide kök ucu lezyonu saptandığında ilk soru dişin çekilmesi değil, enfeksiyon kaynağının nereden sürdüğüdür. Çoğu vakada birinci basamak yaklaşım, mevcut kanal dolgusunun sökülerek kanal sisteminin yeniden temizlendiği cerrahi olmayan kanal tedavisi yenilemedir (retreatment). Kanal içinde kırık alet veya sökülmesi kök kırığı riski taşıyan post varlığında ise aletin konumu, enfeksiyon aşaması ve kalan dentin kalınlığı değerlendirilerek bypass, çıkarılma ya da apikal rezeksiyon (kök ucu cerrahisi) arasında karar verilir.
- Pedodonti ve Diş Travması7 DOI / PubMed kaynak
Çocuğun dişi kırıldı ya da yerinden çıktı: ilk otuz dakikada ne yapmalı?
Diş tamamen yerinden çıktıysa ve daimi dişse, geçen her dakika önemlidir. Diş kökünden değil tacından tutulur; ovalanmaz, fırçalanmaz. Bulunabiliyorsa bir bardak sütün içine konur, süt yoksa çocuğun kendi tükürüğünde saklanır; suyun içinde bekletilmez ve kuru bırakılmaz. Süt dişleri yerine takılmaz ama yine de değerlendirilmelidir. Diş kırılmış ya da yerinden oynamışsa da aynı gün görülmeli, kırık parça bulunursa getirilmelidir. Travma gören her diş en az bir yıl izlenir.
- Endodonti ve Tedavi Sonrası Takip7 DOI / PubMed kaynak
Kanal tedavisinden sonra ağrı ne zaman normal, ne zaman değil?
Kanal tedavisinin ardından ilk birkaç gün süren hafif sızlama ve çiğnemede hassasiyet beklenen bir tablodur; kök ucu çevresindeki dokular iyileşirken ortaya çıkar ve giderek azalır. Ağrının azalmak yerine artması, zonklamaya dönüşmesi, şişliğin eşlik etmesi ya da günler geçtiği hâlde hiç gerilememesi farklı bir durumu işaret eder. Ayrım, ağrının şiddetinden çok seyrine bakılarak yapılır. Ağrının hiç olmaması da tek başına iyi bir gösterge sayılmaz; kanal tedavili dişler düzenli olarak izlenmelidir.
- Gömülü Diş Cerrahisi6 DOI / PubMed kaynak
Gömülü yirmi yaş dişi ne zaman çekilir, ne zaman yerinde bırakılır?
Her gömülü yirmi yaş dişi çekilmek zorunda değildir; ancak her gömülü yirmi yaş dişi takip edilmek zorundadır. Karar, dişin belirti verip vermediğine, komşu dişe ve çevre dokulara etkisine, çevresindeki folikülün durumuna ve anatomik yapılara — özellikle alt çenede sinir kanalına — yakınlığına bakılarak verilir. Yerinde bırakılan bir diş, düzenli klinik muayene ve radyolojik değerlendirmeyle izlenir; bu izlem, çekimin alternatifi değil, yerinde bırakma kararının gereğidir.
- Klinik Karar Süreci6 DOI / PubMed kaynak
Kanal tedavisi mi, çekip implant mı?
Tedavi edilebilir bir diş, kural olarak korunur. Karar sırası şudur: önce kanal tedavisi ya da tedavinin yenilenmesi, sonra kök ucu cerrahisi, en son çekim. Diş ancak üzerine sağlam bir restorasyon yapılamıyorsa, kökte kırık varsa, periodontal desteği tükenmişse ya da tekrarlanan tedavilere karşın iyileşme sağlanamıyorsa çekilir. Kırık alet ya da perforasyon tek başına çekim gerekçesi değildir. İmplant, kaybedilen dişin yerini alan bir çözümdür; kurtarılabilecek bir dişin alternatifi değildir.
- MRONJ ve Sistemik İlaçlarda Cerrahi6 DOI / PubMed kaynak
Kemik erimesi ilacı kullanıyorsanız diş çekimi öncesi bilinmesi gerekenler
Osteoporoz ya da kemik metastazı tedavisinde kullanılan bifosfonat ve denosumab gibi ilaçlar, çene kemiğinde iyileşmeyi bozan ciddi bir komplikasyona zemin hazırlayabilir. Bu ilaçları kullanan bir hastada diş çekimi ya da cerrahi girişim; ilacın türü, uygulama yolu, süresi ve kullanım nedeni bilinmeden planlanmamalıdır. Tedaviyi yürüten hekimle yazılı konsültasyon yapılmalı, girişim travmasız teknik ve yumuşak doku kapamasıyla planlanmalıdır. En etkili önlem, bu ilaçlara başlamadan önce ağız sağlığının değerlendirilmesidir.
- Diş Eti Sağlığı ve Periodontoloji4 DOI / PubMed kaynak
Diş eti kanaması, çekilmesi ve tedavisi: neyin geri geldiği, neyin gelmediği
Fırçalarken kanayan diş eti normal değildir; iltihabın işaretidir. Kanama yüzünden fırçalamayı bırakmak tabloyu ağırlaştırır, çünkü biriken plak iltihabı büyütür. Diş eti iltihabı erken dönemde tümüyle geri döndürülebilir. Ancak destek kemiği kaybedilmiş ve diş eti çekilmişse, dokunun kendiliğinden eski yerine gelmesi beklenmez; bu aşamada amaç kaybı durdurmak ve gerektiğinde yumuşak doku kalınlığını artırmaktır. Sigara ve kontrolsüz diyabet tabloyu belirgin biçimde ağırlaştırır.
- İmplantoloji ve Kemik Ogmentasyonu5 DOI / PubMed kaynak
"Kemiğiniz yetersiz, implant olmaz" denildiyse
Kemik yetersizliği, implant tedavisinin önünde çoğu zaman aşılabilir bir engeldir. Bugün kullanılan kemik ogmentasyonu teknikleriyle eksik hacim yeniden oluşturulabilir; üst çene arka bölgede sinüs tabanının yükseltilmesi de bu amaçla uygulanır. Belirleyici olan kemiğin mevcut miktarı, defektin biçimi, hastanın genel sağlık durumu ve sürecin uzayacağını kabul edip etmediğidir. İmplantın uzun vadeli sonucunu ise cerrahiden çok, sonrasındaki düzenli bakım ve sigara gibi değiştirilebilir etkenler belirler.
- Endodonti (Kanal Tedavisi)6 DOI / PubMed kaynak
Kanal tedavisi nasıl yapılır? Koltuğa oturduğunuzda ne oluyor
Kanal tedavisi; dişin içindeki iltihaplı ya da canlılığını yitirmiş dokunun çıkarılması, kanal sisteminin temizlenip şekillendirilmesi ve doldurularak kapatılmasıdır. İşlem lokal anestezi altında yapılır. Kaç seans süreceği dişin canlı olup olmamasına ve enfeksiyonun durumuna göre belirlenir; literatürde iyileşme açısından tek seans ile çok seans arasında fark bulunmamıştır. Sonucu belirleyen iki etken, kanal sisteminin ne kadar iyi temizlendiği ve dişin üzerine yapılan restorasyondur.
